07.05.2010 tarih ve 5982 sayılı “ T.C Anayasasının bazı maddelerinde değişiklik yapılması hakkındaki “ Referanduma sunulan yasayı kaldığımız yerden madde madde incelemeye devam ediyoruz:
Madde 16)1982 Anayasasının 146 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
“Anayasa Mahkemesi ondokuz üyeden kurulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her bos yer için gösterecekleri üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının avukatlar arasından gösterecekleri üçer aday içinden yapacağı gizli oylamayla seçer. Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılacak bu seçimde, her bos üyelik için ilk oylamada üye tam sayısının üçte iki ve ikinci oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. İkinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için üçüncü oylama yapılır; üçüncü oylamada en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur.
Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay, bir üyeyi Askeri Yüksek _İdare Mahkemesi genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her bos yer için gösterecekleri üçer aday içinden; üç üyeyi Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumları
Öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden; beşüyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar veya Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından; iki üyeyi ise yüksek öğrenim görmüş Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları arasından seçer.
Yargıtay, Danıştay, Askerî Yüksek _İdare Mahkemesi ve Sayıştay genel kurullarından, Anayasa Mahkemesi üyeliğine aday göstermek için yapılacak seçimlerde, her bos üyelik için, bir üye ancak bir aday için oy kullanabilir; en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır. Baro başkanlarının avukatlar arasından gösterecekleri üç aday için yapılacak
Seçimde de her bir baro başkanı ancak bir aday için oy kullanabilir ve en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır.
Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için, kırk beş yasın doldurulmuş olması kaydıyla; yükseköğretim kurumları öğretim üyelerinin profesör veya doçent unvanını kazanmış avukatların en az yirmi yıl fiilen avukatlık yapmış, üst kademe yöneticilerinin yükseköğrenim görmüş ve en az
Yirmi yıl kamu hizmetinde fiilen çalışmış olması şarttır. Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir Başkan ve üç daire başkanı seçilir. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler. Anayasa Mahkemesi üyeleri asli görevleri dışında resmi ve özel hiçbir görev alamazlar.”
Muhalefet partileri ile bazı köşe yazarlarının en çok karşı çıktığı ve iktidarın kendi yandaşlarını Anayasa mahkemesi üyesi yaparak, muhtemel bir Yüce Divan yargılanmasından sıyrılabileceklerini iddia ettikleri madde bu madde. Eski madde de Anayasa Mahkemesi 11 üyeden oluşuyor ve bu üyelerinin tamamını Cumhurbaşkanı atıyorken; yeni düzenleme de 3 üyeyi TBMM seçiyor, 16 üyeyi de Cumhurbaşkanı atıyor. Seçim usulleri ile atama yöntemi bir önceki düzenleme ile aynı. Yani Olağan dışı veya garip bir durum yok(Yorum)
Madde 17) 1982 Anayasasının 148 inci maddesinin kenar başlığı “ 2.Üyelerin görev süresi ve üyeliğin sona ermesi “ şeklinde, birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Anayasa Mahkemesi üyeleri oniki yıl için seçilirler. Bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi üyesi seçilemez. Anayasa Mahkemesi üyeleri altmış beş yasını doldurunca emekliye ayrılırlar.Zorunlu emeklilik yasından önce görev süresi dolan üyelerin başka bir görevde
Çalışmaları ve özlük isleri kanunla düzenlenir.
Madde 18) 1982 Anayasasının 148 inci maddesinin birinci cümlesinin sonuna “ ve bireysel başvuruları karara bağlar “ ibaresi, üçüncü fıkrasındaki “ Cumhurbaşkanını, “ sözcüğünden sonra gelmek üzere “ Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını “ ibaresi eklenmiş, beşinci fıkrası “ Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme yapılabilir. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucunda verdiği kararlar kesindir.” Şeklinde değiştirilmiş, maddeye ikinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar ve üçüncü fıkradan sonra gelmek üzere “ Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları ile Jandarma Genel Komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanırlar.” Şeklinde yeni bir fıkra eklenmiştir.”
“ Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır. Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamaz. Bireysel başvuruya ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.”
Vatandaşların Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma hakkı getiriliyor. Bireysel özgürlükler açısından gayet olumlu bir adım(Yorum)
Madde 19) 1982 Anayasasının 149 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
“Anayasa Mahkemesi, üç daire ve Genel Kurul halinde çalışır. Daireler, daire başkanının başkanlığında dört üyenin katılımıyla toplanır. Genel Kurul, Mahkeme Başkanının başkanlığında en az ondört üye ile toplanır.
Daireler ve Genel Kurul kararlarını salt çoğunlukla alır. Anayasa şikâyetlerinin kabul edilebilirlik incelemesi için ön komisyonlar oluşturulabilir. Siyasî partilere ilişkin dava ve başvurulara, iptal ve itiraz
davaları ile Yüce Divan sıfatıyla yürütülecek yargılamalara
Genel Kurulca bakılır. Anayasa değişikliğinde iptale, siyasî partilerin kapatılmasına ya da Devlet yardımından yoksun bırakılmasına karar
verilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki oy çokluğuşarttır.
Sekil bozukluğuna dayalı iptal davaları Anayasa Mahkemesince
öncelikle incelenip karara bağlanır
Anayasa Mahkemesinin kurulusu, Genel Kurul ve dairelerin
yargılama usulleri kanunla; Mahkemenin çalışma esasları,
daire ve komisyonların oluşumu ve işbölümü kendi yapacağı_içtüzükle düzenlenir.
Anayasa Mahkemesi Yüce Divan sıfatıyla baktığı davalar dışında
kalan isleri dosya üzerinde inceler. Ancak, anayasa şikayeti
başvurularında duruşma yapılmasına karar verilebilir.
Mahkeme ayrıcagerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamalarını
dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları çağırabilir
(Ek ibare: 23.7.1995-4121/14 md.) ve siyasî partilerin
kapatılmasına ilişkin davalarda, Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasî partinin genel
başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinler.”
Madde 20) 1982 Anayasasının 156 ıncı maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: “ Askeri yargıtayın kuruluşu, işleyişi, mensuplarının disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir “
Madde 21) 1982 Anayasasının 157 nci maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:”Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Kuruluşu,işleyişi, yargılama usulleri, mensuplarının disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.”
Devam edecek.